حسين قلى خان نظام السلطنه مافى

770

خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )

خطر عداوت ملت زيادتر از ضرر بغض شاه است . من اگر چهار روز ديگر استعفا نداده بودم ، به مراتب بدتر از حاجى آصف الدوله ، ملت معزولم مىكرد . حالا درصدد حكومت خراسانم كه شاه وعدهء صريح داده است ، زيرا كه نمىتوانم در تهران بمانم . چهل و يك هزار تومان مقروض به بانك شده‌ام ، جزئى مال الاجاره و حقوق هم كه نمىرسد ، كارم به افتضاح مىكشد . سفر يك سالهء به فرنگ خيلى خوب بود ، به علت آنكه تمام اجزاء و حواشى را متفرق مىكردم ، مال‌ها را مىفروختم ، ميزان براى خرج بتول و اندرون و نورچشمى غلامحسين قرار مىدادم كه معادل وجه اجارهء عربستان و خمسه باشد . براى خرج يك ساله از شال و نشان و اسباب‌ها مىفروختم ، با يك نفر نوكر مىرفتم ، يك سال در بيروت و شام بسر مىبردم . دو دفعه استخاره كردم ، مساعد نشد . حالا اگر از كار خراسان مأيوس بشوم ، باوجود مساعد نبودن استخاره مىروم و اگر خدا خواست و خراسانى شدم ، اقلا تا آخر سال پرده‌روى كار است ، ترتيب خرج اندرون‌ها را مىدهم و برهان الدوله را وكالت مىدهم توكلت على الله مىروم . شما هم مىدانم نمىتوانيد در اين حكومت باقى باشيد ، علاوه از غرض وزراء و هرج و مرج وضع دولت و ملت و نبودن پول و خودسرى و تمرد قشون و جسارت و عمل اهالى سرحدات ، امكان ندارد كه بگذارند شما كلاه خودتان را نگه بداريد . هرچند پيش‌آمد كار آذربايجان و سرحدات عثمانى و خيالات شمالى و جنوبى ، گمان ندارم بگذارد اين عقايد و تصورات صورت وقوع حاصل كند . روزى كه تكليف مشخص شد و شما را هم دانستم چه طريقى اختيار كرده‌ايد ، آن وقت تكاليف آتيهء شما را دربارهء امور متعلقه بخودم خواهم نوشت و اين فقره هم تا ده روز ديگر محقق و مشخص خواهد شد . پنج‌شنبه 6 ربيع الاخر 1326 قمرى « 31 » هو فرزند مكرم اكنون كه مورخهء پنج‌شنبه 6 شهر حال و موقع عزيمت چاپار است ، لزوما اين مشروح را سمت نگارش مىدهم . در چهار روز قبل ، خاطر شما را از استعفاى خود و هيأت وزراء مسئول مسبوق داشتم . ولى 2 روز است كه از طرف وكلاى محترم مجلس مقدس شوراى ملى شيد الله ارگانه و انجمن‌ها و عموم ملت ، جدا پاره‌اى اقدامات در عدم قبول استعفاى هيأت وزراى مسئول شده و از خاكپاى مبارك بندگان اعليحضرت اقدس همايون شاهنشاهى اروحانا فداه در مقام استدعا در رد استعفاى جناب وزراء برآمده‌اند . عجالتا در صدد ابقاء و استقراء اين هيأت هستند ، تا چه پيش آيد . در هر حال ، اعم از آنكه من در امر رياست وزراء و وزارت داخله ابقاء و برقرار بشوم يا نشوم ، در عالم پدر و فرزندى و كمال مهر قلبى و خيرخواهى كه نسبت به شما دارم ، امروز به هيچ‌وجه صلاح شما را در ابقاء اين حكومت نمىدانم ؛ به علت آنكه ، آنقدر علل

--> ( 31 ) - از تهران به شوشتر .